Thursday, 15 September 2011

ओळख...

तशी तिची माझी ओळख स्त्री संघटनेच्या कामामुळे झाली. ती अतिशय आनंदी,
प्रचंड बडबडी. संघटनेच्या कामाकडे, वेळ चांगला घालवायचं साधन म्हणून
पाहणारी...बरं, यात लपवाछपवी काहीच नाही...'ते बौध्दिक काम वगैरे काही
सांगू नका, मी आपली खानपान व्यवस्था किंवा पाहुण्यांच्या स्वागताची
जबाबदारी घेईन', असं खुले आम सांगण्यात तिला खरोखरीच कधी संकोच वाटला
नाही. 'इतके वर्षं सामाजिक काम करुनही ही टिपिकल गृहिणीच राहिली, इंचभरही
पुढे सरकली नाही', ही आम्हां जवळच्या मैत्रिणींची खंत...पण त्या आनंदी
जिवाच्या ते गावीही नसे. 'सोसवेल इतकंच सोशल वर्क' हा तिचा दृष्टिकोन,
त्याच्याशी ती प्रामाणिक होती.
सुखी, समाधानी आणि स्वस्थ अशा तिच्या कौटुंबिक आयुष्याला ग्रहण लागलं ते
नवऱ्याला जडलेल्या दुर्धर व्याधीच्या रुपात.. आधीच घरात गुरफटलेली ती मग
अधिकच घराशी बांधली गेली. मात्र, तोपर्यंत अतिशय सुरक्षित आयुष्य
जगलेल्या तिनं, आश्चर्य वाटावं इतक्या कणखरपणे या अरिष्टाचा सामना केला,
तेही चेहऱ्यावरचं हसू मावळू न देता!...आम्हांला बसलेला हा पहिला धक्का!
नंतरची 5/6 वर्षं तिच्या नवऱ्यानं जिद्दीनं दुखण्याशी सामना केला. एखादा
लेचापेचा खचून गेला असता, पण त्याची आजाराशी दोन हात करण्याची ताकद
कौतुकास्पद होती...पण आजारानं दुर्बल होत गेलेलं शरीर थकलं आणि त्यानं या
जगाचा निरोप घेतला. दोघांनीही जेमतेम चाळीशीचा उंबरा
ओलांडलेला...अर्ध्यावरती डाव सोडून तो निघून गेला...
सुन्न मनाने तिला भेटायला गेले...कसा धीर द्यावा याचा विचार करत,
त्यासाठी शब्दांची जुळवाजुळव करत...बिल्डिंगच्या आवारात माणसांची प्रचंड
गर्दी!....नात्याची तर होतीच पण त्याही पलिकडे दोघांनी जोडलेला मित्र
परिवार मोठा होता. त्या गर्दीतून वाट काढत मी हॉलमधे पोचले...ती
नवऱ्याच्या निष्प्राण देहाशेजारीच बसून होती. अगदी शांत
चेहऱ्याने...तिच्या डोळयात बायकोपेक्षाही आईचं ममत्व दाटून
आलेलं....मायेनं त्याच्या चेहऱ्यावरुन, केसावरुन हात फिरवत होती....'खूप
सहन केलंस रे...एवढं सोसलंस पण कधी त्रागा केला नाहीस...'आजूबाजूच्यांची
जराही पर्वा न करता तिचा त्याच्याशी संवाद चालू होता...सगळयांच्याच
डोळयात पाणी उभं करणारं ते दृश्य...मी तिच्या शेजारी बसले, मूकपणे तिच्या
पाठीवरुन हात फिरवत...शब्द थिजून गेले होते.
अशीच काही मिनिटं गेली असतील...ती माझ्याकडे वळली, 'तुला घाई नाही ना
जायची?'....अगदी अनपेक्षित प्रश्न...'अगं घाई कशाला असेल?...तू म्हणशील
तितका वेळ बसीन' मी समजावणीच्या स्वरांत म्हटलं. 'बसण्यासाठी नाही गं
विचारत...याचे सगळे अंत्यविधी मी करणारे....तू माझ्याबरोबर स्मशानात
यावंस अशी माझी इच्छा आहे.'...ती असं काही सुचवेल याची मला अजिबात कल्पना
नव्हती...क्षणभर गांगरले, स्मशानात जायचं...इतकंच नव्हे तर विधी होताना
हिच्या जवळ उभं राहायचं या कल्पनेनंच अंगावर काटा आला. 'मी आणखी कुणाला
नाही सांगितलं बरोबर यायला, पण तू यावंस असं मला वाटतंय...'तिने माझ्यावर
टाकलेल्या विश्वासाचीच ती परीक्षा होती. खरं तर, अगदी जवळजवळ राहूनही
अलिकडे आमचं एकमेकींना दर्शनही दुर्मीळ झालं होतं...तिच्या नित्य
संपर्कातला, तिच्या कायम बरोबर असणारा मित्र परिवार त्यावेळीही तिच्या
आजूबाजूला होताच...अशा परिस्थितीत ती मला आग्रह करत होती...वरवर सैलावलले
दिसणारे मैत्रीचे बंध आतून खूप मजबूत आहेत याचा त्या क्षणाला साक्षात्कार
झाला आणि मी तिच्या हातावर थोपटत म्हटलं, 'येईन मी तुझ्याबरोबर...'
एरव्ही भावभावना तीव्रपणे व्यक्त करणाऱ्या तिचं एक वेगळंच दर्शन घडत
होतं...तिच्यात दडलेल्या परिपक्व व्यक्तीला मी पहिल्यांदाच भेटत होते.
आपण किती चुकीचं समजत आलो हिला आजवर, राहूनराहून मनात येत होतं आणि
अपराधी वाटत होतं. अंत्ययात्रा निघण्याची वेळ जवळ आली आणि तिच्या हातातला
मोबाईल वाजला....कॉल तिला अपेक्षितच होता बहुतेक. कारण रींग वाजताक्षणी
ती म्हणाली, 'अगदी वेळेवर आला फोन..' नुकत्याच अमेरिकेला शिकायला
गेलेल्या तिच्या एकुलत्या एका मुलाचा तो कॉल होता. त्याने अमेरिकेला जाऊन
उच्चशिक्षण घ्यावं ही तिच्या नवऱ्याचीच इच्छा होती. म्हणूनच स्वत:च्या
आजारपणातही त्याने मुलाला अमेरिकेला पाठवायची सर्व तजवीज केली होती. तिने
फोन घेतला, 'राजा, वेळेवर केलास बघ फोन...बाबा निघालेच होते
आता...त्यांना अच्छा नाही करायचा?'....अंगावर काटा आणि डोळयांत पाणी उभं
करणाऱ्या तिच्या उद्गारांनी गर्दी स्तब्ध झाली. तिने मगाचच्याच शांतपणे
हातातला मोबाईल नवऱ्याच्या कानाशी नेला...गळयात दाटलेला हुंदका कसाबसा
थोपवत, वडील-मुलांची ती जगावेगळी भेट आम्ही सारेजण पाहत होतो...तिच्या
धैर्याला, तिच्या शांतपणाला मनातल्या मनात नमस्कार करत होतो. जिला
आतापर्यंत सर्वसामान्य समजण्याची चूक केली होती, तिची खरी उंची मला
दिसली...खरी ओळख पटली.
....अश्विनी

3 comments:

  1. helo, very touching experience. 1 2 shabd jara khatkle,as mhanya peksha he mhanan jast changle ki tya shabdanni kahi suchavle. te shabd mhanje " typical grahani ch rahili." mala wat te ki typical grahni hone 1 far ch kathin kartbgiri. tu svtah 1 gruhani aahech tar mhajya peksha tuja anubhav jast ch motha asnar. tari typical gruhani haone hi jara pan sope nahve. tya mahila nakkich kahi tari extra qualities chya malkin asavya ch. tyatli 1 tujhya naubhavat diste aahe ch.

    ReplyDelete
  2. yesterday i posted some more lines, but unfortunately that could not be seen by you. im not a techno savy person so yesterday could not do in right way. anyway. halu halu shikin. no matching and proper thoughts comming to mind for ur older post ie ekant pravas. if some thing clicks then i will defintely post. have a nice sunday.

    ReplyDelete