Thursday, 13 October 2011

देवदूत



प्राणीप्रेमाच्या विषयात मी थेट पु.लं.ची वंशज!...मनुष्यप्राण्यांव्यतिरिक्त इतर  प्राणीमात्रांना लांबून न्याहाळायची मला सवय...श्वानप्रेमी घरांपासून तर चार हात लांब राहणारी, अशा घरात जाणं शक्यतो टाळण्याकडेच कल असणारी मी..या पार्श्वभूमीवर 5 वर्षांपूर्वी तो जेव्हा समोरच्या घरात राह्यला आला तेव्हा कपाळावर नाराजीची सूक्ष्म अठी उमटली...त्याचं ते बसक्या चेहऱ्याचं भीतीदायक रुप!...खरं तर दिसणं सोडल्यास त्याच्यात भीतीदायक काही नव्हतंच हे हळूहळू कळत गेलं... खूप लाडाकोडात वाढलेलं त्या घरातलं ते लाडकं बाळ होतं...हो, त्या घरातला तो तिसरा मुलगाच होता...आणि यात दाखवेगिरीचा भाग अजिबात नव्हता याचीही हळूहळू खात्री पटत गेली.
घराची राखण करण्यासाठी कदाचित त्याचा या घरात प्रवेश झाला असेलही पण त्याने या कुटुंबाला इतका लळा लावला की त्याच्याकडून या कामाची नंतर कधी अपेक्षाही केली गेली नाही. घरातल्या इतर माणसांसाठी ज्या सुखसोयी होत्या त्या त्या त्याच्या दिमतीला होत्या.
या नव्या घरात जिथे जिथे त्याची म्हणून बसण्याची जागा होती (तसा त्याला सगळयाच  खोल्यांमधे मुक्त प्रवेश होता तरीही..), तिथेतिथे मऊशार अंथरुण आणि छतावर खास त्याच्या सेवेत फिरणारा पंखा...उन्हाळयाच्या दिवसांत उकाडा असह्य होऊ लागला की हे साहेब त्यांच्या वडिलांच्या एअरकंडिशंड बेडरुममधे झोपायचे...(अगदी लहान असताना तर तो म्हणे कायमच त्याच्या या आईबाबांजवळ त्यांच्या बेडरुममधे झोपायचा..)तो पूर्वजन्मीचा पुण्यात्मा होता हे नक्की, कारण मुक्या प्राण्याचा जन्म मिळूनही ही  सारी सुखं त्याच्या वाटयाला आली होती. सकाळी सातच्या सुमारास त्याचं भुंकणं ऐकू यायचं...सुरूवातीच्या काळात हा आवाज ऐकला की माझी चिडचिड व्हायची..पण हे भुंकणं म्हणजे मागणं असायचं हे काही दिवसांतच लक्षात आलं..त्याची ती भुकेची वेळ असे..पोटात भुकेचा उसळलेला आगडोंब व्यक्त करायचं त्याचं माध्यम होतं ते...त्याची आईही एकीकडे त्याला चुचकारत, त्याच्याशी बोलत-त्याला शांत करत त्याच्यासाठी गरमागरम पोळया करायला ओटयाशी उभी राहायची..कधी जर तिला उशीर झाला तर याचा आवाज टिपेला पोचायचा आणि त्याचे बाबा आईवर ओरडू लागायचे..अस्वस्थ होऊन त्यांच्या येरझारा सुरु व्हायच्या.. त्याला भूक लागली आहे आणि अजून खायला दिलेलं नाही याने त्यांची चिडचिड सुरु व्हायची...एकदा का गरमागरम पोळयांचा ठरलेला कोटा त्याच्या पोटात गेला की तो कोवळं ऊन अंगावर घेत शांतपणे पडून राहायचा..खायचा तो पण, तृप्ती त्या दोघांच्या चेहऱ्यावर दिसायची. त्यांच्या अंगणात येणारा कावळा हा त्याचा शत्रू..तो कठडयाच्या टोकावर बसून कावकाव करायचा,आणि याला उचकवायचा..मग अंगणभर  हा त्याच्यामागे धावत भुंकायचा पण उंचावर बसलेल्या कावळयाला त्याचं अजिबात भय वाटायचं नाही..त्याचं काव काव आणि याचं भों..भों ही जुगलबंदी काही काळ रंगायची.
तो भुंकण्यातून  जे वेगवेगळे मेसेज द्यायचा त्याचा अर्थ  सहवासाने आणि सरावाने हळूहळू थोडाफार कळू लागला..माझी फार  प्रगती झाली नाही तरी पूर्वीचा दृष्टिकोन नक्की बदलला..त्याच्या भुंकण्याचा त्रास होईनासा  झाला आणि भीती कमी झाली. घरातल्या आई-बाबांशी त्याच्या भाषेत चाललेली लाडीगोडी कळायला लागली , त्यात गंमतही वाटू लागली..घरातलं लाडावलेलं लहान मूल जसं मोठयांच्या ओरडण्याकडे दुर्लक्ष करुन आपले उद्योग चालूच ठेवतं तसंच त्याचं होतं..त्यांच्या ओरडण्याकडे दुर्लक्ष करण्यात तो तरबेज होता..पण घरातला तरुण मुलगा किंवा सून जर त्याला ओरडली तर लगेच गप्प बसायचं शहाणपणही त्याच्याकडे होतं..आपली डाळ कुठे शिजते याची त्याला असलेली जाण थक्क करणारी होती.
एकदा घरातले आई-बाबा 8/10 दिवसांसाठी बाहेरगावी जायचे होते..फिरायला जायची तयारी सुरु असताना एकीकडे त्याला सांगणंही चालू होतं,..'हे बघ, मी आणि बाबा फिरायला जाणार आहोत...दादाला, वहिनीला त्रास नाही द्यायचा..शहाण्यासारखं वागायचं..' त्याच्या अंगावर हळुवार थोपटत त्याची आई त्याला सांगत होती..आपण त्याचं वेळापत्रक पाळतो तसं पाळलं जाणार नाही, थोडं मागेपुढे होईल तेव्हा याने भुंकून घर डोक्यावर घ्यायला नको असं तिला वाटत असावं..सगळयात जास्त तो तिच्याच जवळ असायचा, त्यामुळे तिचा लळा अधिक..मुलांनी हौसेसाठी घरात आणलेलं ते पिल्लू खरं तर तिचंच झालं होतं..आपल्या बाळाचं करावं इतक्या प्रेमाने त्याचं करताना ती त्याची आई होऊन गेली होती..टिपिकल आईची काळजी तेव्हा तिच्या बोलण्यातूनही डोकावत होती.
आपले लाड करणारे आई-बाबा घरात नाहीत हे त्याला कळलं आणि सकाळची भुकेची वेळ टळून गेल्यावर भुंकून गोंधळ घालणारा-आईला भंडावून सोडणारा तो, गरमागरम पोळयांची वाट पाहत खिडकीशी शांतपणे बसून राहायला लागला..एक दिवस सकाळी मी आमच्या बागेत पाणी घालत होते, तो खिडकीशी पोळयांची वाट पाहत शांतपणे बसून होता..मी त्याला हाक मारली, 'काय रे..कुठे गेले आई-बाबा..आईची आठवण येत्ये तुला..?' मी विचारलं, तसा तो वळून माझ्याकडे तोंड करुन बसला..तो नेहमीच्या भुंकण्यापेक्षा वेगळाच आवाज काढत मला काही सांगू पाहात होता..आई-बाबांचं इतके दिवस दूर राहाणं बहुतेक त्याला सहन होत नसावं..त्यांची आठवण त्याला अस्वस्थ करत असावी..बिनशब्दाचं त्याचं बोलणं पोचत होतं माझ्यापर्यंत ..त्याच्या डोळयातले भाव मला वाचता येत होते..नकळत डोळे भरुन आले. इतक्या दिवसांत प्रथमच आम्ही दोघं एकमेकांशी बोलत होतो..पण तो संवाद मनात कायमचा कोरला गेला..कधी नव्हे तो त्याच्या पाठीवरुन हात फिरवावा, त्याला थोपटावं अशी इच्छा झाली..घाबरतच, पण मी त्याला हलकेच थोपटलं..'येणार हां आता आई..' त्याला समजावलं. 2/3 दिवसांतच त्याचे आई-बाबा आले..ते आल्याचं याच्यामुळेच कळलं..कारण आनंदाने बेभान होऊन तो ओरडत होता..त्यांच्या अंगावर उडया मारत होता..घरातल्या कोणाशीही त्यांनी बोलू नये, फक्त माझ्या बोलण्याकडे लक्ष द्यावं असा त्याचा हट्ट होता. शेवटी तो जिंकला..आईने त्याला मायेनं कुरवाळलं, थोपटलं..त्याची विचारपूस केली, तेव्हा त्याचं समाधान झालं..मग तो शहाण्या बाळासारखा आपल्या अंथरुणावर जाऊन झोपला. हे सगळं दृश्य विलक्षण होतं.
एकदा तो खूप अस्वस्थ होऊन घरातल्या अंगणात फेऱ्या घालत होता..मधेच हॉलच्या दरवाजाशी जाऊन भुंकून, मला आत घ्या असं सांगत होता...तो विनवत नव्हता, तर त्याच्या आवाजात जरब होती..एक प्रकारचा अधीरेपणाही होता..नेहमीपेक्षा थोडं वेगळं वाटलं म्हणून मी हाक मारुन त्याला काय झालं असं विचारलं..तेव्हा हसत-हसत उत्तर मिळालं, 'अगं, आज त्याची मैत्रीण आल्ये ना..म्हणून उतावळा झालाय. त्यांचं मेटिंग आहे'..हा मुद्दा माझ्या लक्षातच आला नव्हता..मग कळलं, वर्षातून दोन वेळा तरी अशी भेट घडवावी लागते...(आज त्याची डझनाहून अधिक मुलं वेगवेगळया घरात नांदताहेत.)
काही दिवसांनी त्यांच्या घरात तान्हं बाळ आलं..त्या बाळाशी खेळावं, त्याचे लाड करावेत असं त्याला वाटू लागलं...बाळ दिवाणखान्यात आलं की त्याला त्याच्या जवळ जायचं असे..तेव्हा आपल्या गळयातली साखळी कोणीतरी काढावी यासाठी तो भुंके..पण इतकी रिस्क घ्यायची घरातल्यांची काही हिम्मत होत नसे. गंमत अशी त्याच्या आवाजाने ते बाळ मात्र रडायचं नाही की त्याला घाबरायचंही नाही.. आजी -आजोबा बाळाला अंगणात घेऊन गेले की याच्या जिवाची घालमेल सुरु होई..आपल्याला न घेता गेलेच कसे याचा राग त्याच्या आवाजातून व्यक्त होई..ते बाळ म्हणजे त्याच्या प्रेमातलं भागीदार झालं होतं..अर्थात्, त्याला त्याची हरकत नव्हती फक्त आपल्यालाही बरोबर घ्यावं इतकीच अपेक्षा असे..
बाळ वर्षाचं होईपर्यंत त्या दोघांमधे छान टयूनिंग झालं..बाळाला त्याची अजिबात भीती वाटत नाही याचा सगळयांना आनंदही झाला.आता काही दिवसांनी त्यांना एकत्र खेळता येईल, असं घरातले म्हणू लागले..आणि अगदी अचानक, एका दिवसाच्या  आजाराचं निमित्त होऊन तो हे जग सोडून गेला..हार्ट फेल झालं म्हणे.. तसं त्याचं वय झालं होतं असंही कळलं..हे वास्तव असलं तरी ते स्वीकारणं त्या कुटुंबासाठी खूपच अवघड होतं..बाबा तर खूप दिवस त्याच्या आठवणीत बुडून गेले होते. आम्हांलाही त्याचं नसणं स्वीकारणं जडच गेलं.
आता त्यांच्या दिवाणखान्यात त्याचा भलामोठा फोटो आहे...आणि त्याच्या नावापुढे कुटुंबाचं आडनावही लिहिलं आहे..पुढे लिहिलं आहे, 'आमच्या जीवनात आनंद निर्माण करण्यासाठी पृथ्वीवर आलेला तू देवदूत होतास..' तो असेलही देवदूत..पण त्याच्यासाठी देवाने घराची केलेली निवड मात्र अचूक होती..हे नक्की..मी त्याची एक साक्षीदार आहे.
-अश्विनी

1 comment: